IMG_8022

Door Mieke Zagt 

In een recent rapport onderzoekt Human Rights Watch (HRW) de relatie tussen de Israëlische banken, hun financiers en de illegale nederzettingen.

Vijf Israëlische banken, Bank Hapoalim, Bank Leumi, Mizrahi Tefahot Bank, First International Bank of Israel en Israel Discount Bank zijn op een of andere wijze betrokken bij de financiering van nederzettingen. Bijvoorbeeld door leningen aan bouwbedrijven en financiële diensten aan besturen van nederzettingen. De banken hebben kantoren en pinautomaten in de nederzettingen en verstrekken hypotheken aan Israëlische kolonisten die illegaal verblijven op de Westelijke Jordaanoever, Oost Jeruzalem incluis, en de bezette Syrische Golan.

In 2010 deed Who Profits een uitgebreid onderzoek naar de rol van de banken en in 2016 verscheen Dirty Profits, een rapport van Facing Finance met daarin een up-to-date hoofdstuk over het financieren van de nederzettingenbouw.

Net als vele andere mensenrechtenorganisaties concludeert HRW dat de Israëlische nederzettingen in bezet gebied een oorlogsmisdaad vormen. Terecht stelt HRW dat de Israëlische banken zich uit deze bedrijvigheid moeten terugtrekken, omdat het onmogelijk is om zaken te doen met de illegale nederzettingen en niet betrokken te zijn bij de vele schendingen.

Op basis van een soortgelijke analyse trok het Nederlandse pensioenfonds PFZW/PGGM  in 2014 hun investeringen terug uit de Israëlische banken. Het is nu drie jaar later, maar uit de aanbevelingen van het HRW rapport blijkt geen enkele urgentie. Een aanbeveling om zich zo snel mogelijk terug te trekken blijft uit.

Geen haast

In plaats daarvan beveelt HRW aan om eerst een goed gesprek met de banken te voeren binnen een zorgvuldig proces, waarin de ernst van de zaak vastgesteld moet worden en vervolgstappen kunnen worden afgewogen. Sari Bashi, Human Rights Watch’s campagne directeur in Jeruzalem, ontkent dat de oproep om in gesprek te gaan een excuus voor vertraging is, zo schrijft Electronic Intifada. “In tegendeel,” zegt zij, “we bieden investeerders informatie waarvan wij denken dat het hen helpt bij hun keuze,” en “Wereldwijd en in het algemeen is Human Rights Watch neutraal als het om divestment gaat of over aandeelhouders activisme,…”

Caterpillar moet wel stoppen

Bashi’s opmerking komt niet overeen met een eerdere oproep van HRW. In  2004 riep HRW Caterpillar op om buitenlandse transacties te stoppen en drong er bij het Amerikaanse bedrijf op aan om onmiddellijk de verkoop van D9 bulldozers aan Israëls leger te staken.

“Caterpillar verraadt haar eigen waarden als het bulldozers verkoopt aan Israel, terwijl zij weten dat ze worden ingezet om Palestijnse huizen te vernielen.” zei Sarah Leah Whitson, directeur Midden-Oosten Human Rights Watch. “Caterpillar’s verkoop van deze zaken maakt het bedrijf medeplichtig aan mensenrechtenschendingen totdat Israel ermee stopt.”

Het onderscheid dat HRW maakt tussen de leveranciers van financiën en de leveranciers van  producten als instrument voor ernstige schendingen is onbegrijpelijk.

Ondertussen gaat de bezetting door

Meer dan tien jaar later is de bezetting alleen maar grimmiger geworden. De bouw van de nederzettingen breidt elk jaar verder uit en de hoop op een twee-statenoplossing is bij velen verloren gegaan. Al die jaren hebben de Israëlische banken de bouw van de nederzettingen, maar ook de bouw van de muur en van talloze bedrijven die van de bezetting profiteren gefinancierd.

Sinds jaar en dag is bekend dat de Israëlische overheid de nederzettingenbouw met nationale wetgeving legitimeert, geheel in strijd met internationaal recht, de mensenrechtenrechten en de Geneefse Conventies. Omdat Israël deze praktijken bij wet toestaat, biedt de nationale wetgeving geen goed kader. Dat HRW naar Israëlische wetgeving verwijst, doet er binnen de discussie over desinvesteren niet toe. Erger nog, het leidt af van de ernst van de zaak.

HRW voert in het rapport een oneigenlijke discussie over Israëls nationale wetgeving. Niet nationale wetgeving, maar internationaal humanitaire recht en internationaal mensenrechtenrecht moeten voor de institutionele investeerders leidend zijn bij het opbouwen en onderhouden van hun portefeuilles.

Geld stromen

In dit rapport over Israëlische wetgeving en de banken concludeert HRW terecht dat er internationale misdaden plaatsvinden door middel van de financiering van de nederzettingen. Echter, door de open adviezen die HRW aan het einde van het rapport formuleert, geeft HRW investeerders een excuus in handen om rustig door te praten in plaats van zich onmiddellijk van de Israëlische banken te distantiëren.

Ondertussen zal er meer land worden onteigend, zullen er meer nederzettingen worden gebouwd, meer mensen worden opgepakt of gedood en blijft het geld stromen naar banken die de bouw van de nederzettingen faciliteren en van de bezetting profiteren.